De verhalen achter de gesloten jeugdzorg: ze zijn vaak nog onbekend. Lees mee om meer te weten over de redenen van plaatsing, de behandeling en het perspectief van de jongeren.

Alex (15)

Achtergrond
Alex (15 jaar) had veel conflicten met zijn ouders omdat hij de gezinsdynamiek thuis niet aan kon. Alex heeft externe sturing (sturing van anderen) nodig voor zijn emotieregulatie (woede- aanvallen) wat enorm veel van zijn ouders heeft gevraagd. Thuis wonen werd onhoudbaar omdat de ouders uiteindelijk geen draagkracht meer hadden. Daarom heeft Alex op diverse externe plekken gewoond waar zorg werd geboden. Dit ging niet goed en de situatie rond Alex escaleert steeds verder. De ouders voelen zich onmachtig, ook doordat hulp onvoldoende aanslaat. Zijn woede- uitbarstingen zorgen voor onveilige situaties. Alex kan door de stoornis van Asperger, ADHD en ODD-kenmerken zich moeilijk in de ander verplaatsen en heeft weinig tot geen zelfinzicht. Daarnaast heeft hij in zijn gezinssituatie nare ervaringen meegemaakt. Zijn agressie nam steeds ernstiger vormen aan. Op het aspect ‘veiligheid’ werd daarom gesproken over opname in de gesloten jeugdzorg.

Gesloten opname Wilster
Er werd besloten om Alex binnen de gesloten jeugdzorg van Wilster in Groningen te plaatsen. De hulpvraag besloeg de volgende componenten:
- Begrenzing, regulatie en monitoring van de agressie
- Behoefte aan structuur en duidelijkheid
- Hulp om Alex tot rust te laten komen
- Continuering van de noodzakelijk medische en therapeutische begeleiding.
Verder wil Alex graag op termijn op een geschikte woonplek opgroeien naar volwassenheid.

Gedrag 
Alex heeft door zijn stoornis van Asperger en ODD de nodige ‘fixaties’ en (ook) op dit vlak moest begrenzing komen. Alex is heel slim en ziet er lief uit. Dit maakt dat hij door zijn omgeving vaak overschat wordt. Op de korte termijn lijkt het prima om hem tegemoet te komen maar voor de langere termijn brengt dit schade toe en ontstaat er bij hem juist onrust. Alex is sterk afhankelijk van de omgeving waar hij in geplaatst wordt. De begrenzing vanuit de omgeving (begeleiders) is daarbij essentieel. Op voorgaande verblijf- en behandelplekken heeft hij hier soms teveel ruimte in gekregen. Wat ook meespeelt in het verergeren van de problemen rondom Alex en met name zijn toename in agressief gedrag, is dat de heftigheid voor Alex van de overgang van de vertrouwde basisschool naar de middelbare school onderschat is. Daarnaast heeft Alex een gedegen dag invulling nodig. Kinderen met autisme hebben doorgaans moeite met ‘niet-ingevulde’ vrije tijd. Dit heeft eveneens meegespeeld in de factoren waardoor het buiten Wilster mis ging.

Behandeling: Doen Wat Werkt
Vanuit behandelmethode Doen Wat Werkt is gekozen voor een aantal aspecten om aan te werken om zo een keerpunt in zijn gedrag te behalen. Bij Alex werd geconstateerd dat vooral ingezet moest worden op een duidelijke structuur en eenduidige afspraken om van daaruit veiligheid en rust te creëren. Op basis van deze ‘doelen’ die behaald moeten worden, wordt bepaald of Alex naar een vervolgplek kan of nog niet. Hierbij wordt gewerkt met de Signs of Safety-methode. De situatie moet voor iedereen in ieder geval veilig genoeg zijn zodat men weer verder kan zonder de gesloten kaders van Wilster.

Hoe verder
Op het moment dat Alex naar een vervolgplek kan, zal Wilster op de achterwacht inzetbaar blijven. Hij krijgt een duidelijk afgekaderde time-out regeling op basis van een voorwaardelijke machtiging. Dit is een middel met op de persoon afgestemde voorwaarden dat ingezet kan worden wanneer de situatie thuis of op een andere verblijfplaats toch uit de hand dreigt te lopen. Dan volgt een korte time out bij Wilster waardoor de verblijfplek behouden blijft en de jongere na de time out ‘opnieuw’ kan beginnen. Een time-out is meerderde keren in te zetten. Ook kan er vanuit de verblijfplek altijd naar Wilster gebeld worden voor consultatie. Op deze wijze wordt de ambulante plek meer in zijn kracht geplaatst.

Vervolg hulpverlening
Alex heeft inmiddels bij Wilster zijn agressie goed kunnen controleren en ook de structuur en veiligheid doen hun werk. Vanuit zijn vervolgplek kan met ambulante hulpverlening verder worden gewerkt aan de ontwikkeling. Wilster werkt intensief samen met evidence-based ambulante programma’s als Multi Systeem Therapie, Multidimensionale Familietherapie of Relationele Gezinstherapie). Zo worden de direct betrokkenen geholpen om inzichten te verkrijgen en anders met situaties om te leren gaan.

Ook is het van essentieel belang dat de ‘volgende’ hulpverleners goed weten waar de obstakels voor Alex in zitten. ‘Nee’ zeggen, begrenzen en hierin consequent zijn is noodzakelijk bij hem. Dit biedt hem rust en veiligheid. Mogelijk worden zij soms toch teveel geleid vanuit emotie en dat is voor jongeren met autisme juist een contra.

Meer weten?
Wil je meer weten over de behandeling Doen Wat Werkt, klik dan hier.
Heb je een jongere met gedragsproblemen (dit hoeft niet specifiek om autisme te gaan), neem dan  waar mogelijk tijdig contact op met het Servicepunt JeugdhulpPlus. Zo kunnen (spoed)plaatsingen in de geslotenheid kunnen voorkomen.