Opiniestuk Wilster JHP - Van binnen naar buiten: iedereen aan de bak in de gesloten jeugdzorg

Opiniestuk Wilster JHP -  Van binnen naar buiten: iedereen aan de bak in de gesloten jeugdzorg
Wilster

22 december 2017

Er is veel te doen in de media over de gang van zaken binnen de gesloten jeugdzorg. Nadia Thiel, manager Inhoudelijke zaken bij Wilster JeugdhulpPlus deelt de visie van Het Poortje over het gezamenlijk optrekken om geslotenheid te bekorten of te voorkomen.

In Trouw (30 november) roept onderzoeker Peer van der Helm op tot een open klimaat in de klas en op de leefgroep van de gesloten jeugdzorg. Terecht, vinden we bij Jeugdinrichting Het Poortje. Wij zetten alles in om jongeren zoveel mogelijk binnen hun eigen sociale context te behandelen. En als er dan toch gebruik wordt gemaakt van een gesloten opname, dan zie we dit als een time-out binnen een intensief ambulant traject. Zo bied je perspectief. Dé basis voor een positief leefklimaat.

Een gesloten plaatsing is een ingrijpende gebeurtenis in het leven van een jongere. Een deur die op slot gaat, continu toezicht, je niet vrij buiten kunnen bewegen. Dit komt bovenop een vaak al bewogen jeugd. Zeker wanneer die gesloten plaatsing de functie krijgt van ‘last resort’, verdwijnt het perspectief. Probeer dan nog maar eens aan het risicovolle gedrag van een jongere te werken in de klas of in de leefgroep. Sterker nog, geen perspectief maakt agressief en depressief. En zie, de neerwaartse spiraal is ontstaan.

Keerpunt
Het uitgangspunt moet zijn dat je een gesloten opname benut om aan een keerpunt te werken voor een jongere die hopeloos vastloopt in zijn leven. Dit begint door zijn omgeving antwoord te laten geven op de vraag: “Wat moet er veranderen in houding, gedrag en motivatie bij de jongere zodat ouder, leerkracht of hulpverlener veilig en effectief met hem verder kan?” Hulpverleners en leerkrachten in de gesloten jeugdzorg moeten niet alleen naast een jongere gaan staan, maar vooral ook leren om op hun handen te gaan zitten. Laat je niet verleiden tot oeverloos werken aan behandeldoelen die niet direct bijdragen aan de terugkeer naar eigen sociale context. Dé plek waar behandeling echt iets toevoegt. Wij beperken ons tot de aanzet hiertoe.

Doen Wat Werkt
Bij Wilster JeugdhulpPlus, onderdeel van Het Poortje in Groningen, hebben we daarom Doen Wat Werkt ontwikkeld. Een programma dat ervan uitgaat dat alle betrokkenen input leveren voor een veiligheidsplan op maat. Jongeren willen weten hoe ze zelf het vertrouwen van hun omgeving kunnen herstellen. Door voorwaarden aan veilig gedrag te stellen, biedt je jongeren houvast. Het leer- en leefklimaat binnen de gesloten jeugdzorg profiteert hier direct van. Het beheersmatige regime maakt plaats voor een oplossingsgerichte houding van professionals, passend bij de veranderopdracht van Doen Wat Werkt.  

Van binnen naar buiten
Motivatie voor behandeling ontstaat bij een helder veranderdoel voor de jongere. Dit is makkelijker gezegd dan gedaan. Wie staat er voor je klaar na een gesloten opname? Kun je terugvallen op de school, het gezin of familieleden die tot voor kort niet meer wisten wat ze met je aan moeten? Wanneer het vertrouwen in een goede oplossing tot het vriespunt is gezakt, blijkt dat vaak niet snel te keren.

Eerder signaleren en opschalen
Dáár is volgens ons werk aan de winkel. Door vroegtijdig te signaleren en op te schalen waar nodig. Natuurlijk, een crisis kan een jongere overkomen. Maar in de meeste gevallen kunnen we de jongeren van te voren aanwijzen bij wie het dreigt mis te gaan. Ieder sprankje hoop op verbetering verdient het te worden aangepakt. Als we nieuwsgierig zijn naar wat jongeren drijft en waar gezinnen naar verlangen, dan vinden we een bodem voor een vrijwillige behandeling, die de geslotenheid snel kan opheffen óf overbodig maakt. Dit vraagt om intensieve samenwerking vanaf het eerste moment. Gemeente, hulpverleners, ouders, school én gesloten jeugdzorg, iedereen moet aan de bak. Want laat je jongeren te lang achter die dikke muren zitten, dan weet je in ieder geval zeker dat er nog meer problemen komen.

Nadia Thiel, GZ-psycholoog en Manager Inhoudelijke zaken Wilster JeugdhulpPlus bij Het Poortje Jeugdinrichtingen.

22 december 2017