Werken aan een positief en veilig schoolklimaat bij Portalis

Werken aan een positief en veilig schoolklimaat bij Portalis
Portalis

15 december 2017

De VSO-locaties van Portalis, het onderdeel van Het Poortje dat zorgdraagt voor onderwijs en arbeidstoeleiding voor jongeren,  startten aan het begin van dit schooljaar met de invoering van Positive Behavior Support (PBS). Een schoolbrede aanpak die een positief en veilig schoolklimaat bevordert. Stefano Caria, teamleider Portalis en lid van de PBS-werkgroep, vertelt over deze methodiek.

Voorspelbare leeromgeving
Stefano: “Met PBS willen we binnen alle Portalis-locaties een voorspelbare leeromgeving ontwikkelen. Leerkrachten, managers, ouders en leerlingen maken met elkaar afspraken en spreken dezelfde taal. Als professionals weten we hierdoor nog beter waarvoor we staan, wanneer én hoe we handelen. Ook voor leerlingen is het straks veel duidelijker wat wij van hen verwachten.”

Vijf principes
PBS is in Amerika ontstaan in de jaren ’80 op de universiteit van Oregon. De aanpak is door Inge Reijnders, onderwijskundige, orthopedagoog en GZ-psycholoog, toegespitst op de de Nederlandse onderwijs- en jeugdhulpverleningscultuur. Zij helpt bij de vormgeving en de implementatie van PBS. De aanpak kent vijf principes. Heldere verwachtingen richting leerlingen (1). Onderwijsprofessionals die weten wat ze willen zien en horen (2) en die weten hoe ze gedrag bekrachtigen (3). Het minimaliseren van aandacht voor ongewenst gedrag (4) én eenduidige consequenties voor ongewenst gedrag (5).

De effecten
Uit Noorse en Amerikaanse onderzoeken weten we dat PBS ervoor zorgt dat leerlingen in toenemende mate gewenst gedrag gaan vertonen. Ook neemt de effectieve leertijd van leerlingen toeneemt; dat er bij ernstig probleemgedrag eerder wordt doorverwezen en dat leerkrachten meer handvatten hebben om ongewenst gedrag om te buigen. Ook de band tussen ouders en school verbetert, wat ontzettend belangrijk is in de ontwikkeling van een jongere met gedragsproblemen.

Een piramide aan interventies
PBS kent een piramide van interventies: groen, geel en rood. De groene interventies wordt aan alle jongeren aangeboden. Voor 80 tot 90 procent van onze leerlingen bieden deze interventies voldoende steun voor een gedragsmatige probleemloze ontwikkeling. Deze groene interventies bestaan onder meer uit een positieve benadering, consequente en duidelijke sancties en het trainen van sociale vaardigheden.

Rood en geel
Ongeveer 5 tot 10 procent van de kinderen heeft meer oefenmomenten nodig. Deze gele interventies bestaan bijvoorbeeld uit preventieve training aan ouders. Maar ook uit intensieve training van sociale vaardigheden en individuele pedagogische en didactische begeleiding. Eén tot vijf procent van de leerlingen heeft zogenaamde rode interventies nodig. Denk aan oudertraining, gedragsfunctie-analyse of een aangepast lesrooster.

Werken aan gemeenschappelijke basis
Stefano: "Om tot een gezamenlijke aanpak te komen, gaat de invoering van PBS stapsgewijs. Met de werkgroep zijn we sinds mei  bezig om de groene basis te leggen. Dit betekent helder krijgen wat de waarden van Portalis zijn en welke gedragsverwachtingen hierbij horen. Bijvoorbeeld opruimen of naar elkaar luisteren. En wat zijn de consequenties van ongewenst gedrag? Wanneer verliest een leerling een privilege, wanneer geef je iemand een schrijftaak of time-out? In de loop van 2018 maken we de vertaalslag naar het primaire proces op de verschillende locaties van Portalis. In 2019 zal PBS steeds meer vorm krijgen in de klassen.”

Integrale invoering
Een groot deel van de leerlingen verblijft tijdelijk  in de gesloten jeugdinrichtingen van Wilster JeugdhulpPlus in Groningen en Juvaid Justitiële jeugdinrichting in Veenhuizen. In de komende periode wordt onderzocht in hoeverre ook deze onderdelen van Het Poortje in hun zorg- en behandelprogramma het gedachtengoed van PBS kunnen integreren in hun werkwijze.

Meer weten over PBS en de voortgang? Volg Portalis voor informatie en ontwikkelingen.  Volg ook Inge Reijnders via http://www.pbsing.nl/